{"id":23808,"date":"2026-10-09T09:47:28","date_gmt":"2026-10-09T07:47:28","guid":{"rendered":"https:\/\/jakosc.uksw.edu.pl\/?page_id=23808"},"modified":"2026-10-09T11:04:53","modified_gmt":"2026-10-09T09:04:53","slug":"problem-based-learning","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/jakosc.uksw.edu.pl\/problem-based-learning\/","title":{"rendered":"Problem-Based Learning"},"content":{"rendered":"\n<p><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>mgr Mariola Pirek<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">ORCID 0000-0002-6594-0955<\/h2>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>METODA PROBLEMOWA \u2013 PROBLEM-BASED LEARNING (PBL)<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>CZ\u0118\u015a\u0106 I. ISTOTA METODY I PRZEBIEG UCZENIA SI\u0118<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>1. Wprowadzenie<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Problem-Based Learning (PBL), czyli uczenie si\u0119 oparte na problemie, to podej\u015bcie dydaktyczne, w kt\u00f3rym analiza sytuacji problemowej inicjuje i ukierunkowuje zdobywanie wiedzy. Studenci rozpoczynaj\u0105 prac\u0119 od rozpoznania problemu, wykorzystuj\u0105 posiadane informacje, formu\u0142uj\u0105 wst\u0119pne hipotezy i okre\u015blaj\u0105, czego musz\u0105 si\u0119 jeszcze nauczy\u0107. Nast\u0119pnie samodzielnie poszukuj\u0105 wiedzy, aby podczas kolejnego spotkania zespo\u0142u ponownie przeanalizowa\u0107 sytuacj\u0119 i wypracowa\u0107 uzasadnione wnioski.<\/p>\n\n\n\n<p>PBL opiera si\u0119 na aktywnym udziale student\u00f3w, wsp\u00f3\u0142pracy w ma\u0142ych grupach oraz odpowiedzialno\u015bci za w\u0142asne uczenie si\u0119. Wiedza jest zdobywana w kontek\u015bcie konkretnego wyzwania, co pomaga dostrzega\u0107 zwi\u0105zki mi\u0119dzy poj\u0119ciami, integrowa\u0107 informacje z r\u00f3\u017cnych obszar\u00f3w i wykorzystywa\u0107 je w praktyce.<\/p>\n\n\n\n<p>Problem przedstawiony studentom powinien by\u0107 autentyczny lub realistyczny, z\u0142o\u017cony i cz\u0119\u015bciowo otwarty. Oznacza to, \u017ce nie zawiera gotowej instrukcji post\u0119powania, a jego rozwi\u0105zanie wymaga interpretowania informacji, rozwa\u017cania r\u00f3\u017cnych wyja\u015bnie\u0144 i uzasadniania decyzji. Zakres problemu musi jednak pozostawa\u0107 powi\u0105zany z efektami uczenia si\u0119 przewidzianymi dla zaj\u0119\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p>Prowadz\u0105cy pe\u0142ni funkcj\u0119 tutora, kt\u00f3ry organizuje warunki pracy, moderuje dyskusj\u0119 i wspiera rozumowanie student\u00f3w. Pomaga grupie rozpoznawa\u0107 luki w wiedzy, ocenia\u0107 argumenty oraz utrzymywa\u0107 kierunek docieka\u0144. Zakres jego wsparcia powinien odpowiada\u0107 przygotowaniu uczestnik\u00f3w i trudno\u015bci zadania.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>S\u0142owa kluczowe:<\/strong> problem, dociekanie, hipotezy, samodzielne uczenie si\u0119, wsp\u00f3\u0142praca, krytyczne my\u015blenie, argumentacja, integracja wiedzy, refleksja.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>PROBLEM \u2192 WST\u0118PNA ANALIZA \u2192 HIPOTEZY \u2192 CELE UCZENIA SI\u0118 \u2192 SAMODZIELNE STUDIOWANIE \u2192 POWR\u00d3T DO PROBLEMU \u2192 SYNTEZA I REFLEKSJA<\/strong><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>2. Geneza i rozw\u00f3j PBL<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Rozw\u00f3j wsp\u00f3\u0142czesnego PBL najcz\u0119\u015bciej wi\u0105\u017ce si\u0119 z uruchomieniem w 1969 r. programu kszta\u0142cenia medycznego na McMaster University w Kanadzie. Podej\u015bcie to rozwijano w odpowiedzi na ograniczenia nauczania, w kt\u00f3rym wiedza z nauk podstawowych by\u0142a przekazywana w oderwaniu od p\u00f3\u017aniejszej praktyki klinicznej.<\/p>\n\n\n\n<p>Jednym z kluczowych tw\u00f3rc\u00f3w metody by\u0142 Howard S. Barrows, kt\u00f3ry podkre\u015bla\u0142 znaczenie przygotowania student\u00f3w do rozumowania w\u0142a\u015bciwego dla rzeczywistych sytuacji zawodowych. W praktyce medycznej konieczne jest jednoczesne korzystanie z wiedzy z r\u00f3\u017cnych dziedzin, formu\u0142owanie hipotez i podejmowanie decyzji na podstawie dost\u0119pnych informacji. PBL mia\u0142o stworzy\u0107 warunki do rozwijania tych umiej\u0119tno\u015bci ju\u017c podczas studi\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Metoda nawi\u0105zuje do koncepcji uczenia si\u0119 poprzez do\u015bwiadczenie i dociekanie, a tak\u017ce do za\u0142o\u017ce\u0144 konstruktywizmu. W tym uj\u0119ciu student aktywnie buduje rozumienie zagadnienia, \u0142\u0105cz\u0105c nowe informacje z wiedz\u0105, kt\u00f3r\u0105 ju\u017c posiada. Dyskusja zespo\u0142owa pomaga wyja\u015bnia\u0107 poj\u0119cia, ujawnia\u0107 nie\u015bcis\u0142o\u015bci i weryfikowa\u0107 w\u0142asne rozumowanie.<\/p>\n\n\n\n<p>Z czasem PBL zacz\u0119to stosowa\u0107 tak\u017ce w innych obszarach kszta\u0142cenia, m.in. w in\u017cynierii, zarz\u0105dzaniu, ekonomii, prawie i architekturze. Rozw\u00f3j metody doprowadzi\u0142 r\u00f3wnie\u017c do powstania wariant\u00f3w hybrydowych, w kt\u00f3rych prac\u0119 problemow\u0105 uzupe\u0142nia si\u0119 odpowiednio zaplanowanym wsparciem eksperta.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>3. Cele i mechanizm dydaktyczny<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>G\u0142\u00f3wnym celem PBL jest rozwijanie wiedzy i umiej\u0119tno\u015bci poprzez dociekanie prowadz\u0105ce do zrozumienia lub rozwi\u0105zania problemu. Metoda pozwala \u0142\u0105czy\u0107 cele merytoryczne, w\u0142a\u015bciwe dla danego przedmiotu, z rozwojem kompetencji potrzebnych do samodzielnego uczenia si\u0119 i pracy zawodowej.<\/p>\n\n\n\n<p>PBL wspiera:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>rozumienie poj\u0119\u0107 i zale\u017cno\u015bci w kontek\u015bcie ich zastosowania;<\/li>\n\n\n\n<li>rozpoznawanie problem\u00f3w oraz formu\u0142owanie pyta\u0144;<\/li>\n\n\n\n<li>stawianie i weryfikowanie hipotez;<\/li>\n\n\n\n<li>identyfikowanie brak\u00f3w we w\u0142asnej wiedzy;<\/li>\n\n\n\n<li>planowanie samodzielnego uczenia si\u0119;<\/li>\n\n\n\n<li>wyszukiwanie, selekcjonowanie i krytyczn\u0105 ocen\u0119 informacji;<\/li>\n\n\n\n<li>integrowanie wiedzy pochodz\u0105cej z r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142;<\/li>\n\n\n\n<li>budowanie argumentacji i uzasadnianie decyzji;<\/li>\n\n\n\n<li>wsp\u00f3\u0142prac\u0119, komunikacj\u0119 i odpowiedzialno\u015b\u0107 za wsp\u00f3lne ustalenia;<\/li>\n\n\n\n<li>refleksj\u0119 nad skuteczno\u015bci\u0105 przyj\u0119tych strategii uczenia si\u0119.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Mechanizm dydaktyczny PBL opiera si\u0119 na powi\u0105zaniu kilku proces\u00f3w. Najpierw problem uruchamia wiedz\u0119 uprzedni\u0105 student\u00f3w. Wst\u0119pna dyskusja ujawnia, kt\u00f3re informacje s\u0105 wystarczaj\u0105ce, a kt\u00f3re wymagaj\u0105 uzupe\u0142nienia. Rozpoznane luki staj\u0105 si\u0119 podstaw\u0105 do okre\u015blenia cel\u00f3w uczenia si\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Samodzielne studiowanie ma dzi\u0119ki temu wyra\u017any kierunek: studenci poszukuj\u0105 informacji potrzebnych do wyja\u015bnienia konkretnych zagadnie\u0144. Po powrocie do grupy por\u00f3wnuj\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142a, rozstrzygaj\u0105 rozbie\u017cno\u015bci i sprawdzaj\u0105 wcze\u015bniejsze hipotezy. Nowa wiedza zostaje w\u0142\u0105czona do wsp\u00f3lnego rozumowania, a nast\u0119pnie uporz\u0105dkowana w formie wniosk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Szczeg\u00f3lne znaczenie ma powr\u00f3t do problemu po pracy w\u0142asnej. To w\u0142a\u015bnie wtedy studenci mog\u0105 oceni\u0107, jak zdobyte informacje zmieniaj\u0105 pocz\u0105tkowe rozumienie sytuacji i kt\u00f3re propozycje rozwi\u0105zania znajduj\u0105 uzasadnienie.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>4. Przebieg pracy \u2013 model siedmiu krok\u00f3w<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Jednym z najcz\u0119\u015bciej wykorzystywanych sposob\u00f3w porz\u0105dkowania PBL jest model siedmiu krok\u00f3w, okre\u015blany jako <em>seven jumps<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><th>Etap<\/th><th>Dzia\u0142ania student\u00f3w<\/th><th>Znaczenie dydaktyczne<\/th><\/tr><tr><td><strong>1. Wyja\u015bnienie poj\u0119\u0107<\/strong><\/td><td>Zapoznanie si\u0119 z opisem sytuacji oraz doprecyzowanie termin\u00f3w i informacji.<\/td><td>Zbudowanie wsp\u00f3lnego rozumienia materia\u0142u wyj\u015bciowego.<\/td><\/tr><tr><td><strong>2. Zdefiniowanie problemu<\/strong><\/td><td>Okre\u015blenie, co wymaga wyja\u015bnienia, i sformu\u0142owanie pyta\u0144 problemowych.<\/td><td>Wyznaczenie zakresu i kierunku analizy.<\/td><\/tr><tr><td><strong>3. Wst\u0119pna analiza<\/strong><\/td><td>Przedstawienie pomys\u0142\u00f3w, mo\u017cliwych przyczyn i wyja\u015bnie\u0144 z wykorzystaniem posiadanej wiedzy.<\/td><td>Aktywizacja wiedzy uprzedniej i ujawnienie r\u00f3\u017cnych perspektyw.<\/td><\/tr><tr><td><strong>4. Uporz\u0105dkowanie wyja\u015bnie\u0144<\/strong><\/td><td>Zestawienie pomys\u0142\u00f3w, wskazanie zale\u017cno\u015bci, sformu\u0142owanie roboczych hipotez oraz rozpoznanie luk w wiedzy.<\/td><td>Uporz\u0105dkowanie rozumowania i przygotowanie dalszego dociekania.<\/td><\/tr><tr><td><strong>5. Okre\u015blenie cel\u00f3w uczenia si\u0119<\/strong><\/td><td>Ustalenie zagadnie\u0144, kt\u00f3re nale\u017cy samodzielnie zg\u0142\u0119bi\u0107.<\/td><td>Nadanie kierunku pracy w\u0142asnej.<\/td><\/tr><tr><td><strong>6. Samodzielne studiowanie<\/strong><\/td><td>Poszukiwanie i krytyczna analiza informacji w literaturze, bazach danych i innych adekwatnych \u017ar\u00f3d\u0142ach.<\/td><td>Uzupe\u0142nienie wiedzy potrzebnej do oceny hipotez.<\/td><\/tr><tr><td><strong>7. Synteza i ponowna analiza problemu<\/strong><\/td><td>Przedstawienie zdobytych informacji, por\u00f3wnanie \u017ar\u00f3de\u0142, weryfikacja hipotez i opracowanie wsp\u00f3lnych wniosk\u00f3w.<\/td><td>Integracja wiedzy i sformu\u0142owanie uzasadnionego rozwi\u0105zania lub wyja\u015bnienia.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p>Po syntezie nale\u017cy przewidzie\u0107 informacj\u0119 zwrotn\u0105 i refleksj\u0119 podsumowuj\u0105c\u0105. Studenci analizuj\u0105, czego si\u0119 nauczyli, jak zmieni\u0142o si\u0119 ich rozumienie problemu oraz kt\u00f3re sposoby pracy okaza\u0142y si\u0119 skuteczne.<\/p>\n\n\n\n<p>W praktyce cykl mo\u017ce obejmowa\u0107 pierwsze spotkanie po\u015bwi\u0119cone analizie i ustaleniu cel\u00f3w uczenia si\u0119, prac\u0119 w\u0142asn\u0105 pomi\u0119dzy zaj\u0119ciami oraz kolejne spotkanie s\u0142u\u017c\u0105ce weryfikacji hipotez i syntezie. Liczb\u0119 spotka\u0144 i czas pracy nale\u017cy dostosowa\u0107 do z\u0142o\u017cono\u015bci problemu oraz do\u015bwiadczenia grupy.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>CZ\u0118\u015a\u0106 II. PROJEKTOWANIE I PROWADZENIE ZAJ\u0118\u0106<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>5. Jak przygotowa\u0107 dobry problem?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Jako\u015b\u0107 problemu wp\u0142ywa na jako\u015b\u0107 ca\u0142ego procesu uczenia si\u0119. Scenariusz powinien uruchamia\u0107 potrzeb\u0119 zdobycia wiedzy i prowadzi\u0107 do zagadnie\u0144 istotnych dla danego modu\u0142u.<\/p>\n\n\n\n<p>Dobry problem w PBL:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>jest powi\u0105zany z efektami uczenia si\u0119<\/strong> \u2013 kieruje uwag\u0119 student\u00f3w na poj\u0119cia, zale\u017cno\u015bci i umiej\u0119tno\u015bci przewidziane w programie;<\/li>\n\n\n\n<li><strong>ma realistyczny kontekst<\/strong> \u2013 odwo\u0142uje si\u0119 do sytuacji mo\u017cliwych w praktyce zawodowej, badawczej lub spo\u0142ecznej;<\/li>\n\n\n\n<li><strong>wymaga interpretacji<\/strong> \u2013 sk\u0142ania do analizy danych, formu\u0142owania hipotez i rozwa\u017cania r\u00f3\u017cnych wyja\u015bnie\u0144;<\/li>\n\n\n\n<li><strong>ujawnia braki w wiedzy<\/strong> \u2013 umo\u017cliwia studentom okre\u015blenie, czego musz\u0105 si\u0119 jeszcze nauczy\u0107;<\/li>\n\n\n\n<li><strong>tworzy przestrze\u0144 do dyskusji<\/strong> \u2013 pozwala zestawia\u0107 odmienne argumenty i wsp\u00f3lnie ocenia\u0107 propozycje;<\/li>\n\n\n\n<li><strong>ma odpowiedni zakres i poziom trudno\u015bci<\/strong> \u2013 jest mo\u017cliwy do przeanalizowania w dost\u0119pnych warunkach i czasie;<\/li>\n\n\n\n<li><strong>wymaga uzasadnienia wniosk\u00f3w<\/strong> \u2013 kieruje uwag\u0119 na dane, \u017ar\u00f3d\u0142a i sp\u00f3jno\u015b\u0107 rozumowania.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Problem zbyt oczywisty mo\u017ce prowadzi\u0107 do powierzchownej wymiany informacji. Z kolei problem nadmiernie szeroki lub niejasny mo\u017ce utrudnia\u0107 okre\u015blenie cel\u00f3w uczenia si\u0119 i powodowa\u0107 chaotyczne poszukiwania.<\/p>\n\n\n\n<p>Osoby rozpoczynaj\u0105ce prac\u0119 w PBL potrzebuj\u0105 zwykle bardziej przejrzystych ram: wyja\u015bnienia zakresu zadania, zasad wsp\u00f3\u0142pracy, sposobu dokumentowania ustale\u0144 i kryteri\u00f3w oceny. W miar\u0119 zdobywania do\u015bwiadczenia mo\u017cna zwi\u0119ksza\u0107 otwarto\u015b\u0107 problem\u00f3w i samodzielno\u015b\u0107 student\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>6. Rola tutora<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Tutor odpowiada za wspieranie procesu uczenia si\u0119 oraz utrzymanie standard\u00f3w pracy akademickiej. Jego dzia\u0142ania obejmuj\u0105 trzy powi\u0105zane obszary: rozumowanie, organizacj\u0119 procesu i wsp\u00f3\u0142prac\u0119 w grupie.<\/p>\n\n\n\n<p>W zakresie rozumowania tutor pomaga doprecyzowywa\u0107 poj\u0119cia, zach\u0119ca do sprawdzania hipotez i zwraca uwag\u0119 na zgodno\u015b\u0107 wniosk\u00f3w z danymi. Powinien tak\u017ce wspiera\u0107 rozwa\u017canie alternatywnych wyja\u015bnie\u0144 oraz ocen\u0119 wiarygodno\u015bci \u017ar\u00f3de\u0142.<\/p>\n\n\n\n<p>W zakresie organizacji czuwa nad realizacj\u0105 pe\u0142nego cyklu: analiz\u0105 problemu, okre\u015bleniem cel\u00f3w uczenia si\u0119, prac\u0105 w\u0142asn\u0105, powrotem do problemu i syntez\u0105. Pomaga grupie dostrzec, kiedy dyskusja odchodzi od przyj\u0119tego celu lub kiedy zgromadzone informacje nie odpowiadaj\u0105 rozpoznanym potrzebom.<\/p>\n\n\n\n<p>W zakresie wsp\u00f3\u0142pracy wspiera udzia\u0142 wszystkich student\u00f3w, reaguje na dominacj\u0119 pojedynczych os\u00f3b, wycofanie uczestnik\u00f3w i konflikty. Pomocne mo\u017ce by\u0107 powierzanie studentom r\u00f3l, np. moderatora dyskusji lub osoby dokumentuj\u0105cej ustalenia, oraz ich cykliczna zmiana.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Przyk\u0142adowe pytania tutora:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u201eCo w tej sytuacji wymaga wyja\u015bnienia?\u201d<\/li>\n\n\n\n<li>\u201eJakie informacje ju\u017c posiadacie?\u201d<\/li>\n\n\n\n<li>\u201eNa czym opieracie t\u0119 hipotez\u0119?\u201d<\/li>\n\n\n\n<li>\u201eJakie inne wyja\u015bnienie jest mo\u017cliwe?\u201d<\/li>\n\n\n\n<li>\u201eJakiej wiedzy potrzebujecie, aby to sprawdzi\u0107?\u201d<\/li>\n\n\n\n<li>\u201eCzy wykorzystane \u017ar\u00f3d\u0142o jest odpowiednie dla tego pytania?\u201d<\/li>\n\n\n\n<li>\u201eJak nowe informacje zmieni\u0142y Wasze stanowisko?\u201d<\/li>\n\n\n\n<li>\u201eKt\u00f3re wnioski s\u0105 dobrze uzasadnione, a kt\u00f3re pozostaj\u0105 niepewne?\u201d<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Wsparcie tutora powinno pomaga\u0107 studentom rozwija\u0107 samodzielno\u015b\u0107. Jego intensywno\u015b\u0107 mo\u017ce si\u0119 zmienia\u0107 w zale\u017cno\u015bci od przygotowania grupy i ujawniaj\u0105cych si\u0119 trudno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>7. Organizacja pracy i potrzebne zasoby<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>W artykule wskazano prac\u0119 w ma\u0142ych zespo\u0142ach, cz\u0119sto licz\u0105cych <strong>3\u20135 os\u00f3b<\/strong>, jako rozwi\u0105zanie sprzyjaj\u0105ce aktywnemu udzia\u0142owi, dyskusji i weryfikowaniu hipotez. Organizacja zaj\u0119\u0107 powinna umo\u017cliwia\u0107 zar\u00f3wno wsp\u00f3\u0142prac\u0119 grupow\u0105, jak i samodzielne studiowanie.<\/p>\n\n\n\n<p>Przed rozpocz\u0119ciem cyklu warto okre\u015bli\u0107:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>harmonogram i funkcj\u0119 kolejnych spotka\u0144;<\/li>\n\n\n\n<li>czas przeznaczony na prac\u0119 w\u0142asn\u0105;<\/li>\n\n\n\n<li>zasady uczestnictwa w dyskusji;<\/li>\n\n\n\n<li>spos\u00f3b dokumentowania pyta\u0144, hipotez i ustale\u0144;<\/li>\n\n\n\n<li>oczekiwan\u0105 form\u0119 przedstawienia wniosk\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n<li>kryteria oceniania i udzielania informacji zwrotnej.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Przydatne zasoby:<\/strong> scenariusz problemowy, dost\u0119p do literatury i baz danych, przestrze\u0144 do pracy zespo\u0142owej, wsp\u00f3lne dokumenty, tablice lub schematy do porz\u0105dkowania informacji oraz narz\u0119dzia komunikacji.<\/p>\n\n\n\n<p>Wsp\u00f3lne notatki powinny pozwala\u0107 prze\u015bledzi\u0107 rozw\u00f3j rozumowania: pocz\u0105tkowe hipotezy, rozpoznane luki, ustalone cele uczenia si\u0119 i wnioski po analizie \u017ar\u00f3de\u0142. Rezultatem mo\u017ce by\u0107 raport, prezentacja, rekomendacja lub inne opracowanie odpowiednie dla charakteru problemu.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>8. Warianty PBL<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><th>Wariant<\/th><th>Charakterystyka<\/th><th>Warunek zachowania logiki metody<\/th><\/tr><tr><td><strong>PBL jako g\u0142\u00f3wna o\u015b modu\u0142u<\/strong><\/td><td>Kolejne cykle problemowe organizuj\u0105 zdobywanie wiedzy i rozw\u00f3j umiej\u0119tno\u015bci.<\/td><td>Problemy s\u0105 powi\u0105zane z efektami uczenia si\u0119 i obejmuj\u0105 pe\u0142ny cykl dociekania.<\/td><\/tr><tr><td><strong>Hybrydowe PBL<\/strong><\/td><td>Analiz\u0119 problemu uzupe\u0142niaj\u0105 komponenty prowadzone przez eksperta, np. kr\u00f3tkie wyk\u0142ady lub konsultacje.<\/td><td>Wsparcie pomaga studentom prowadzi\u0107 analiz\u0119 i weryfikowa\u0107 hipotezy.<\/td><\/tr><tr><td><strong>PBL w formule mieszanej<\/strong><\/td><td>Spotkania bezpo\u015brednie \u0142\u0105czy si\u0119 z prac\u0105 w \u015brodowisku cyfrowym.<\/td><td>Zapewnione s\u0105 czas na prac\u0119 w\u0142asn\u0105, komunikacja i ponowna analiza problemu.<\/td><\/tr><tr><td><strong>PBL online<\/strong><\/td><td>Dyskusja, dokumentowanie ustale\u0144 i prezentowanie wynik\u00f3w odbywaj\u0105 si\u0119 zdalnie, synchronicznie lub asynchronicznie.<\/td><td>Jasne zasady udzia\u0142u i moderacja umo\u017cliwiaj\u0105 wsp\u00f3lne rozumowanie oraz syntez\u0119.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p>W \u015brodowisku cyfrowym szczeg\u00f3lnie istotne s\u0105 przejrzysty harmonogram, wsp\u00f3lne miejsce gromadzenia materia\u0142\u00f3w i zasady odnoszenia si\u0119 do argument\u00f3w innych uczestnik\u00f3w. Technologia powinna u\u0142atwia\u0107 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 oraz porz\u0105dkowanie procesu.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>9. Ocenianie i informacja zwrotna<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Ocenianie w PBL powinno uwzgl\u0119dnia\u0107 rezultat pracy oraz proces dochodzenia do wniosk\u00f3w. Kryteria musz\u0105 odpowiada\u0107 deklarowanym celom zaj\u0119\u0107 i by\u0107 znane studentom przed rozpocz\u0119ciem pracy.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><th>Obszar oceny<\/th><th>Przyk\u0142adowe kryteria<\/th><\/tr><tr><td><strong>Analiza problemu<\/strong><\/td><td>Trafno\u015b\u0107 pyta\u0144, rozpoznanie istotnych informacji, sp\u00f3jno\u015b\u0107 wst\u0119pnych hipotez.<\/td><\/tr><tr><td><strong>Cele uczenia si\u0119<\/strong><\/td><td>Powi\u0105zanie zagadnie\u0144 do zg\u0142\u0119bienia z rozpoznanymi lukami w wiedzy.<\/td><\/tr><tr><td><strong>Praca w\u0142asna<\/strong><\/td><td>Adekwatno\u015b\u0107 \u017ar\u00f3de\u0142, krytyczna selekcja informacji, przygotowanie do ponownej dyskusji.<\/td><\/tr><tr><td><strong>Argumentacja i synteza<\/strong><\/td><td>Poprawno\u015b\u0107 merytoryczna, wykorzystanie danych, logika wnioskowania i ocena alternatywnych wyja\u015bnie\u0144.<\/td><\/tr><tr><td><strong>Wsp\u00f3\u0142praca<\/strong><\/td><td>Udzia\u0142 w dyskusji, odpowiedzialno\u015b\u0107 za przygotowanie, odnoszenie si\u0119 do argument\u00f3w innych os\u00f3b.<\/td><\/tr><tr><td><strong>Refleksja<\/strong><\/td><td>Rozpoznanie w\u0142asnych post\u0119p\u00f3w, b\u0142\u0119d\u00f3w i obszar\u00f3w wymagaj\u0105cych doskonalenia.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p>Pomocne s\u0105 rubryki kryterialne, listy kontrolne pracy w\u0142asnej i arkusze oceny raport\u00f3w lub prezentacji. Samoocena i ocena kole\u017ce\u0144ska mog\u0105 dostarcza\u0107 informacji o indywidualnym wk\u0142adzie oraz wspiera\u0107 refleksj\u0119 nad wsp\u00f3\u0142prac\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Informacj\u0119 zwrotn\u0105 warto przekazywa\u0107 podczas ca\u0142ego cyklu. Pozwala to korygowa\u0107 b\u0142\u0119dy i doskonali\u0107 strategie uczenia si\u0119 przed przygotowaniem ko\u0144cowych wniosk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>CZ\u0118\u015a\u0106 III. KORZY\u015aCI, TRUDNO\u015aCI I DOBRE PRAKTYKI<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>10. Korzy\u015bci i trudno\u015bci<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><th><strong>Korzy\u015bci<\/strong><\/th><th><strong>Trudno\u015bci i wymagania<\/strong><\/th><\/tr><tr><td>Integrowanie wiedzy z r\u00f3\u017cnych obszar\u00f3w i odnoszenie jej do praktyki.<\/td><td>Przygotowanie problem\u00f3w o odpowiedniej z\u0142o\u017cono\u015bci i zakresie.<\/td><\/tr><tr><td>Rozwijanie krytycznego my\u015blenia, argumentowania i weryfikowania hipotez.<\/td><td>Ryzyko przedwczesnego przyj\u0119cia intuicyjnego rozwi\u0105zania.<\/td><\/tr><tr><td>Wzmacnianie samodzielnego uczenia si\u0119 i rozpoznawania w\u0142asnych potrzeb.<\/td><td>Niepewno\u015b\u0107 student\u00f3w przyzwyczajonych do szczeg\u00f3\u0142owych instrukcji.<\/td><\/tr><tr><td>Rozwijanie komunikacji i wsp\u00f3\u0142pracy.<\/td><td>Dominacja, bierno\u015b\u0107, konflikty i nier\u00f3wnomierne zaanga\u017cowanie.<\/td><\/tr><tr><td>Wspieranie trwa\u0142ego przyswajania wiedzy i jej zastosowania w z\u0142o\u017conych sytuacjach.<\/td><td>Konieczno\u015b\u0107 zabezpieczenia czasu na prac\u0119 w\u0142asn\u0105 i ponown\u0105 analiz\u0119.<\/td><\/tr><tr><td>Przygotowanie do podejmowania decyzji na podstawie danych i \u017ar\u00f3de\u0142.<\/td><td>Potrzeba dost\u0119pu do odpowiednich materia\u0142\u00f3w i baz danych.<\/td><\/tr><tr><td>Rozwijanie refleksji nad rozumowaniem i sposobem uczenia si\u0119.<\/td><td>Konieczno\u015b\u0107 przygotowania tutor\u00f3w i przejrzystego oceniania procesu.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p>Przywo\u0142ane w artykule analizy bada\u0144 por\u00f3wnawczych wskazuj\u0105, \u017ce PBL mo\u017ce sprzyja\u0107 d\u0142ugoterminowemu utrzymaniu wiedzy i wykonywaniu zada\u0144 wymagaj\u0105cych jej zastosowania. Znaczenie ma jednak spos\u00f3b realizacji metody: konstrukcja problemu, przygotowanie student\u00f3w, jako\u015b\u0107 wsparcia tutorskiego i zachowanie pe\u0142nego cyklu pracy.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>11. Dobre praktyki wdro\u017ceniowe<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Ustalenie standardu pracy.<\/strong> Warto okre\u015bli\u0107 podstawowe wymagania dla modu\u0142u: czas na samodzielne studiowanie, obowi\u0105zkowy powr\u00f3t do problemu, zasady korzystania ze \u017ar\u00f3de\u0142 i form\u0119 syntezy.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Przygotowanie student\u00f3w.<\/strong> Przed pierwszym cyklem nale\u017cy wyja\u015bni\u0107 zasady pracy problemowej, odpowiedzialno\u015b\u0107 za prac\u0119 w\u0142asn\u0105, spos\u00f3b wsp\u00f3\u0142pracy oraz kryteria jako\u015bci argumentacji.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Przygotowanie tutor\u00f3w.<\/strong> Szkolenia powinny obejmowa\u0107 \u0107wiczenie pyta\u0144 wspieraj\u0105cych rozumowanie i reagowanie na typowe trudno\u015bci grupowe. Pomocne s\u0105 r\u00f3wnie\u017c konsultacje, mentoring i obserwacje kole\u017ce\u0144skie.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Rozwijanie banku problem\u00f3w.<\/strong> Scenariusze warto gromadzi\u0107, aktualizowa\u0107 i ocenia\u0107 pod k\u0105tem tego, czy prowadz\u0105 do zamierzonych efekt\u00f3w uczenia si\u0119. Obserwacje tutor\u00f3w pozwalaj\u0105 rozpoznawa\u0107 problemy zbyt \u0142atwe, zbyt szerokie lub niewystarczaj\u0105co anga\u017cuj\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Etapowe wdra\u017canie.<\/strong> Pilota\u017c w wybranych modu\u0142ach umo\u017cliwia sprawdzenie harmonogramu, obci\u0105\u017cenia student\u00f3w i kadry oraz przydatno\u015bci scenariuszy przed szerszym zastosowaniem metody.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Monitorowanie jako\u015bci.<\/strong> Warto analizowa\u0107 dokumentacj\u0119 pracy zespo\u0142\u00f3w, informacje zwrotne od student\u00f3w i obserwacje zaj\u0119\u0107. Szczeg\u00f3lnie istotne jest sprawdzanie, czy grupa rzeczywi\u015bcie okre\u015bla cele uczenia si\u0119, korzysta z pracy w\u0142asnej i weryfikuje hipotezy podczas syntezy.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>12. Przyk\u0142ad praktyczny \u2013 analiza problemu w \u015brodowisku akademickim<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Problem: \u201eDlaczego studenci pierwszego roku rezygnuj\u0105 ze studi\u00f3w?\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>Poni\u017cszy scenariusz jest przyk\u0142adem opracowanym na potrzeby tego opisu i ilustruje zasady przedstawione w artykule.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Studenci pracuj\u0105 w 3\u20135-osobowych zespo\u0142ach. Otrzymuj\u0105 opis sytuacji na wybranym kierunku, zestawienie rezygnacji oraz fragmenty anonimowych wypowiedzi student\u00f3w. Materia\u0142y wskazuj\u0105 r\u00f3\u017cne mo\u017cliwe przyczyny, ale nie pozwalaj\u0105 od razu ustali\u0107 ich znaczenia.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Pierwsze spotkanie \u2013 analiza i cele uczenia si\u0119.<\/strong> Zespo\u0142y wyja\u015bniaj\u0105 poj\u0119cia i okre\u015blaj\u0105 zakres problemu. Rozwa\u017caj\u0105 wst\u0119pne hipotezy dotycz\u0105ce np. trudno\u015bci adaptacyjnych, organizacji zaj\u0119\u0107, \u0142\u0105czenia studi\u00f3w z prac\u0105 lub rozbie\u017cno\u015bci mi\u0119dzy oczekiwaniami a do\u015bwiadczeniem studiowania. Wskazuj\u0105, kt\u00f3re propozycje maj\u0105 oparcie w materia\u0142ach, a kt\u00f3re wymagaj\u0105 sprawdzenia.<\/p>\n\n\n\n<p>Nast\u0119pnie okre\u015blaj\u0105 zagadnienia do samodzielnego zg\u0142\u0119bienia: spos\u00f3b interpretowania danych o rezygnacjach, czynniki opisywane w literaturze, ograniczenia dost\u0119pnych informacji i mo\u017cliwe formy wsparcia student\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Praca w\u0142asna \u2013 poszukiwanie wiedzy.<\/strong> Uczestnicy analizuj\u0105 odpowiednie \u017ar\u00f3d\u0142a i przygotowuj\u0105 informacje potrzebne do oceny hipotez. Dokumentuj\u0105 pochodzenie danych oraz ich znaczenie dla postawionych pyta\u0144.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Drugie spotkanie \u2013 powr\u00f3t do problemu.<\/strong> Studenci zestawiaj\u0105 wyniki pracy w\u0142asnej, por\u00f3wnuj\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142a i ponownie oceniaj\u0105 hipotezy. Rozpoznaj\u0105 alternatywne wyja\u015bnienia oraz wskazuj\u0105, jakich informacji nadal brakuje. Formu\u0142uj\u0105 wnioski adekwatne do dost\u0119pnych danych.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Synteza i refleksja.<\/strong> Zesp\u00f3\u0142 przygotowuje kr\u00f3tk\u0105 diagnoz\u0119 oraz uzasadnione rekomendacje. Przedstawia tak\u017ce ograniczenia analizy i propozycje dalszego rozpoznania sytuacji. Podczas podsumowania uczestnicy oceniaj\u0105, jak zdobyta wiedza zmieni\u0142a ich pocz\u0105tkowe stanowisko i jak przebiega\u0142a wsp\u00f3\u0142praca.<\/p>\n\n\n\n<p>Tutor wspiera prac\u0119 pytaniami o podstawy wnioskowania, wiarygodno\u015b\u0107 \u017ar\u00f3de\u0142 i mo\u017cliwe alternatywy. Ocenie podlegaj\u0105 analiza, argumentacja, przygotowanie indywidualne, wsp\u00f3\u0142praca oraz jako\u015b\u0107 ko\u0144cowej syntezy.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>\u0179r\u00f3d\u0142a<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<ol start=\"1\" class=\"wp-block-list\">\n<li>Barrows H. S., <em>A taxonomy of problem-based learning methods<\/em>, \u201eMedical Education\u201d 1986, vol. 20, no. 6, s. 481\u2013486.<\/li>\n\n\n\n<li>Savery J. R., <em>Overview of Problem-based Learning: Definitions and Distinctions<\/em>, \u201eInterdisciplinary Journal of Problem-Based Learning\u201d 2006, vol. 1, no. 1, s. 9\u201320.<\/li>\n\n\n\n<li>Yew E. H. J., Goh K., <em>Problem-Based Learning: An Overview of its Process and Impact on Learning<\/em>, \u201eHealth Professions Education\u201d 2016, vol. 2, no. 2, s. 75\u201379.<\/li>\n\n\n\n<li>Kaczmarska K., <em>Metoda problemowa (ang. Problem-based learning)<\/em>, w: <em>Metody, kt\u00f3re dzia\u0142aj\u0105: przewodnik dla prowadz\u0105cych zaj\u0119cia w uczelniach<\/em>, red. A. Chy\u0142a, Krak\u00f3w 2025, s. 301\u2013306.<\/li>\n\n\n\n<li>Multan E., <em>Metoda problemowa (PBL) w procesie dydaktycznym uczelni wy\u017cszej<\/em>, \u201eZeszyty Naukowe Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach. Seria: Administracja i Zarz\u0105dzanie\u201d 2017, nr 113(40), s. 169\u2013184.<\/li>\n\n\n\n<li>Jim\u00e9nez-Saiz R., Rosace D., <em>Is hybrid-PBL advancing teaching in biomedicine? A systematic review<\/em>, \u201eBMC Medical Education\u201d 2019, vol. 19, no. 226, s. 1\u20138.<\/li>\n\n\n\n<li>Bosse H. M., Huwendiek S., Skelin S., Kirschfink M., Nikendei C., <em>Interactive film scenes for tutor training in problem-based learning (PBL): dealing with difficult situations<\/em>, \u201eBMC Medical Education\u201d 2010, vol. 10, no. 52, s. 1\u201314.<\/li>\n\n\n\n<li>Khoiriyah U., Roberts C., Jorm C., Van der Vleuten C. P. M., <em>Enhancing students\u2019 learning in problem based learning: validation of a self-assessment scale for active learning and critical thinking<\/em>, \u201eBMC Medical Education\u201d 2015, vol. 15, no. 140, s. 1\u20138.<\/li>\n\n\n\n<li>Strobel J., van Barneveld A., <em>When is PBL More Effective? A Meta-synthesis of Meta-analyses Comparing PBL to Conventional Classrooms<\/em>, \u201eInterdisciplinary Journal of Problem-Based Learning\u201d 2009, vol. 3, no. 1, s. 44\u201358.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><br><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>mgr Mariola Pirek ORCID 0000-0002-6594-0955 METODA PROBLEMOWA \u2013 PROBLEM-BASED LEARNING (PBL) CZ\u0118\u015a\u0106 I. ISTOTA METODY I PRZEBIEG UCZENIA SI\u0118 1. Wprowadzenie Problem-Based Learning (PBL), czyli uczenie si\u0119 oparte na problemie, to podej\u015bcie dydaktyczne, w kt\u00f3rym analiza sytuacji problemowej inicjuje i ukierunkowuje zdobywanie wiedzy. Studenci rozpoczynaj\u0105 prac\u0119 od rozpoznania problemu, wykorzystuj\u0105 posiadane informacje, formu\u0142uj\u0105 wst\u0119pne hipotezy [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":630,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"page-templates\/template-sub-page.php","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"class_list":["post-23808","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jakosc.uksw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/23808","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jakosc.uksw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/jakosc.uksw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jakosc.uksw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/630"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jakosc.uksw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23808"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/jakosc.uksw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/23808\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23816,"href":"https:\/\/jakosc.uksw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/23808\/revisions\/23816"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jakosc.uksw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23808"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}